Bir güneş veya rüzgâr santrali kurmak işin yarısıdır; üretilen enerjiyi piyasada değerine satmak öteki yarısı. Elektriğin toptan fiyatı (PTF) her saat yeniden oluşur, üretim ise güneşe ve rüzgâra bağlıdır: santral sahibi her gün için saatlik üretim tahmini vermek, gerçekleşme tahminden saptığında dengesizliğin maliyetini taşımak ve giderek daha çok alıcının sorduğu "bu enerji gerçekten yenilenebilir mi?" sorusunu belgeyle yanıtlamak zorundadır. Bu üç yük — tahmin, denge, belge — santralin mühendisliğinden ayrı bir uzmanlık ister.
Bu sayfa, lisanslı ve lisanssız GES-RES sahipleri için yazıldı: üretim portföy hizmetinin ne olduğu, YEK-G mekanizmasının nasıl çalıştığı ve bir portföy ortağından ne beklemeniz gerektiği.
Serbest piyasada enerji, üretilmeden önce taahhüt edilir: Gün Öncesi Piyasası'na ertesi günün her saati için üretim bildirimi yapılır. Güneşlenme veya rüzgâr gerçekleşmesi tahminden saptığında aradaki fark dengesizlik olarak dengeleme mekanizması üzerinden maliyetlenir. Tek başına duran bir santral için bu risk çıplaktır: her sapma doğrudan kendi hesabına yazılır.
Portföy yaklaşımı bu riski yapısal olarak küçültür. Farklı sahalardaki, farklı kaynak tipindeki üretim ve tüketim aynı dengeden sorumlu taraf çatısı altında toplandığında, sapmalar kısmen birbirini netler: bir sahada eksik kalan üretim, başka bir sahanın fazlasıyla veya portföyün tüketim tarafıyla aynı hesap içinde dengelenir. Dengesizlik ortadan kalkmaz — ama tek santralin tek başına taşıdığı riskten, bir portföyün yönettiği riske dönüşür. Riskin sözleşmede nasıl paylaşılacağı, her formül gibi yazılı olarak tanımlanır.
Gün içinde tahmin güncellemesi de bu işin parçasıdır: hava gerçekleşmesi netleştikçe pozisyonun Gün İçi Piyasası'nda düzeltilmesi, dengesizliğe kalan hacmi küçültür. Bu, gün boyu masa başında takip isteyen operasyonel bir iştir ve tam da bu yüzden hizmet olarak alınır.
Kurumsal tüketiciler — özellikle ihracatçılar ve sürdürülebilirlik raporlaması yapan şirketler — tükettikleri enerjinin kaynağını belgeyle sormaya başladı. Bu talebin piyasadaki karşılığı YEK-G (Yenilenebilir Enerji Kaynak Garanti) sistemidir: yenilenebilir kaynaktan üretilen elektrik için üretim miktarına karşılık belge düzenlenir, bu belgeler EPİAŞ bünyesindeki organize YEK-G piyasasında veya ikili anlaşmalarla el değiştirir ve enerjinin kaynağını beyan etmek isteyen tedarikte kullanılır. Belge enerjinin kendisi değildir; kaynağın yenilenebilir olduğunun izlenebilir ispatıdır.
Üretici için anlamı şudur: santralin ürettiği her megavatsaat, doğru belgelendirildiğinde iki bileşen taşır — enerjinin kendisi ve kaynağının belgesi. Belgelendirme süreci kayıt, başvuru ve piyasa işlemleri gerektirir; sisteme katılımın kesin koşulları güncel mevzuat ve ilgili piyasa kurallarıyla belirlenir. Voltage Enerji, portföyündeki üreticiler için bu sürecin yürütülmesini üstlenir ve belgeli üretimi, yeşil tedarik talep eden tüketici portföyüyle eşleştirir — ana sayfamızda "YEK-G belgeli üretim için portföy hizmetleri" derken kastettiğimiz budur.
Kendi tüketimi için çatı GES veya saha kuran lisanssız üreticide düzen farklıdır: üretim önce tesisin kendi tüketimiyle mahsuplaşır, ihtiyaç fazlası enerji ise mevzuatta tanımlı çerçeveler içinde değerlendirilir. Bu çerçevenin kesin koşulları — fazlanın hangi mekanizmayla, hangi süreyle ve hangi esasla değerlendirileceği — tesisin bağlantı anlaşmasının türüne, kaynağına, devreye girme dönemine ve güncel mevzuata bağlı olarak değişir. Bu sayfada genel geçer bir kural vermiyoruz, çünkü verilemez: doğru cevap tesise özeldir ve mevzuat ile sözleşme birlikte okunarak bulunur.
Bizim buradaki rolümüz değerlendirme rolüdür: bağlantı anlaşmanız, üretim-tüketim dengeniz ve santral verinizle birlikte fazlanızın mevcut çerçevede nasıl konumlandığını inceler, uygulanabilir seçenekleri yazılı olarak önünüze koyarız. Hiçbir aşamada alım fiyatı veya gelir taahhüdü vermeyiz; koşullar mevzuat ve sözleşmeyle belirlenir ve sözleşme metnine yazılır.
Üretici tarafında iyi bir portföy ortağının testi üç sorudur: piyasanın iki tarafını da tanıyor mu, dengesizliği portföy ölçeğinde yönetebiliyor mu, belgelendirme sürecini uçtan uca yürütebiliyor mu?
Süreç, tüketici tarafındaki keşif mantığının aynadaki karşılığıdır: önce santralin üretim verisi ve varsa sahadaki tüketim profili incelenir, ardından dengeden sorumlu taraf ilişkisi, tahmin-bildirim akışı ve — talep ediliyorsa — YEK-G belgelendirme kapsamı sözleşme metnine yazılır; devreye almayla birlikte günlük bildirim ve gün içi düzeltme operasyonu portföy masasına geçer. Üretici, ay sonunda ne bildirildiğini, ne gerçekleştiğini ve dengesizliğin nasıl yönetildiğini raporda görür.
Voltan Elektrik Toptan Satış İthalat ve İhracat A.Ş. (Voltage Enerji), ETS/3424-8/2074 numaralı EPDK tedarik lisansıyla 19 Eylül 2011'den bu yana serbest piyasada faaliyet göstermektedir; bugün GÖP ile GİP'in aktif katılımcısıdır. Portföyümüzde serbest tüketici kapsamındaki sanayi ve ticari tüketiciler ile üretim tarafı bir arada durur — üreticinin dengesizliğini yalıtılmış bir kalem olarak değil, iki taraflı bir portföyün içinde yönetiriz. Formüllerimiz yazılıdır, verimiz EPİAŞ Şeffaflık kaynaklıdır ve modelin sonucunu — lehinize ya da aleyhinize — olduğu gibi raporlarız. Diğer rehberlerimiz için rehber dizinine bakabilirsiniz.
Fazlanın nasıl değerlendirilebileceği tesisin bağlantı anlaşması türüne, kaynağına, devreye girme dönemine ve güncel mevzuata bağlıdır; herkes için geçerli tek bir cevap yoktur. Belgelerinizle başvurduğunuzda tesise özel bir değerlendirme yapar, uygulanabilir seçenekleri ve koşullarını yazılı olarak sunarız. Ön taahhüt vermeyiz; kesin koşullar mevzuat ve sözleşmeyle belirlenir.
Hayır; YEK-G gönüllü bir sistemdir, belge olmadan da enerji satılır. Ancak kurumsal alıcıların yeşil tedarik talebi yalnızca belgeyle karşılanabilir: belgesiz üretim bu talebe görünmezdir. Belgelendirilen üretim, enerjisinin yanında kaynağının ispatını da taşır; sisteme katılımın kesin koşulları güncel mevzuat ve piyasa kurallarıyla belirlenir.
Sözleşme yapısına bağlıdır ve tam da bu yüzden sözleşmede açıkça yazılması gerekir. Dengeden sorumlu taraf ilişkisinde riskin hangi ölçüde portföyde yönetildiği, hangi ölçüde üreticide kaldığı yazılı formülle tanımlanır; "risk bizde, siz düşünmeyin" gibi sınırsız bir taahhüt vermeyiz, riskin paylaşım kuralını baştan gösteririz.
Bu yazı hakkında: Yayın/güncelleme tarihi: 05.08.2026. Kaynaklar: EPİAŞ YEK-G Piyasası işleyişi ve Gün Öncesi / Gün İçi Piyasası dokümantasyonu (Şeffaflık Platformu); EPDK lisanssız elektrik üretimi mevzuatının genel çerçevesi. Dengesizlik ve portföy yönetimine ilişkin tespitler 2011'den bu yana yürütülen tedarik operasyonu deneyimidir; lisanssız üretim fazlasına ilişkin kesin koşullar güncel mevzuat çerçevesinde tesise özel değerlendirilir.